Web sitesi teklifi alan hemen herkes aynı iki cümleyi duyar: biri "size özel tasarlıyoruz", diğeri "hazır temayı markanıza uyarlıyoruz". Aradaki fark çoğu zaman fiyat farkı olarak sunulur, oysa asıl fark bütçede değil, sitenin bir yıl sonra ne kadar esneyebileceğindedir. Bu sayfa, o farkın nerede başladığını ve hangi işletmede hangisinin akılcı olduğunu anlatıyor.
Peşinen söyleyelim: her işletmenin özel tasarıma ihtiyacı yok. Şablon sitenin doğru cevap olduğu durumlar gerçek ve az değil. Bu sayfayı, size hangisinin gerektiğine karar verebilesiniz diye yazdık; ikna metni olarak değil.
Şablon site ile özel web sitesi tasarımı arasındaki gerçek fark
Hazır tema, binlerce farklı işletmede çalışacak şekilde tasarlanmış bir kalıptır. İçerik alanları önceden tanımlıdır ve siz metinlerinizi bu alanlara yerleştirirsiniz. Özel tasarımda sıra terstir: önce anlatmanız gereken şey belirlenir, alanlar ona göre tanımlanır. Bu tersine çevirme, sonuçta üç somut farka yol açar.
Birincisi bilgi hiyerarşisi. Şablonda ekranın ilk görünen bölümü genelde büyük bir görsel ve tek cümlelik bir slogandır; çünkü kalıp öyle kurulmuştur. Oysa bazı işlerde ilk görünmesi gereken şey bir fiyat aralığı, bir kapsam listesi ya da bir güven unsurudur. İkincisi içerik türü. Bir hizmet karşılaştırma tablosu, çok adımlı bir hesaplama formu veya projeye göre değişen bir vaka anlatımı şablonda ya hiç yoktur ya da eklenti üstüne eklentiyle kurulur. Üçüncüsü bakım yükü. Şablona yapılan her müdahale, temanın bir sonraki güncellemesiyle çakışma riski taşır; müdahale sayısı arttıkça tema güncellemesi bir bakım işine dönüşür.
| Kriter | Hazır tema | Özel tasarım |
|---|---|---|
| Başlangıç maliyeti | Düşük | Yüksek |
| Yayına çıkma süresi | Kısa | Tasarım ve içerik onaylarına bağlı, daha uzun |
| Sayfa düzeni | Kalıbın izin verdiği kadar | İçeriğe göre tanımlanır |
| Standart dışı içerik | Eklenti veya kod müdahalesi gerekir | Baştan planlanır |
| Yüklenen kod | Kullanılmayan özellikler de gelir | Yalnızca kullanılan |
| Görsel benzerlik riski | Aynı temayı kullanan başka siteler olabilir | Yok |
| Değişiklik esnekliği | Tema sınırları içinde | Sınır, bütçe ve zaman |
| Sonraki yılın bakımı | Tema güncellemeleri takip edilmeli | Kendi kodunuz, dış güncellemeye bağlı değil |
Şablonun sınırı nerede başlar
Pratikte şablon şu üç noktada tıkanır. Birincisi, satışın anlatıya bağlı olduğu işlerdir: ürün fotoğrafı ve fiyat listesi yeterli olmuyor, sürecin kendisini anlatmak gerekiyorsa. İkincisi, ziyaretçiden veri toplanan işlerdir: teklif formu birden fazla adımdan oluşuyor, önceki cevaba göre sonraki soru değişiyorsa. Üçüncüsü, içeriğin türü standart dışıysa; örneğin projeler, ekipler, sertifikalar ve hizmetler birbirine bağlı şekilde listeleniyorsa. Bu üçünden biri varsa şablon üzerinde çalışmak, uzun vadede özel tasarımdan pahalıya gelir.
Hangi işletmede şablon yeter, hangisinde kişiye özel web sitesi mantıklı
Karar için üç soru genelde yeterli oluyor: ziyaretçi sizi bilerek mi arıyor yoksa tesadüfen mi buluyor, sattığınız şeyi anlatmak kaç adım sürüyor, ve site iş getirmenin ana kanalı mı yoksa destekleyici bir vitrin mi.
| Durum | Önerilen yol | Gerekçe |
|---|---|---|
| Yeni kurulan işletme, sitenin görevi güven vermek ve iletişim kurmak | Hazır tema | Bütçe reklama ve içeriğe gitmeli; site hızla yayında olmalı |
| Hizmeti anlatmak birden fazla adım gerektiriyor, teklif süreci uzun | Özel tasarım | Anlatının sırası satışın kendisidir, kalıba sığmaz |
| Yüksek fiyat aralığı, markanın kendisi satın alma sebebi | Özel tasarım | Vitrinin başka sitelere benzemesi doğrudan itibar kaybı |
| Ürün satışı ağırlıkta, katalog standart | E-ticaret altyapısı ve tema | Vitrin değil, katalog ve operasyon belirleyici |
| Kurumsal yapı, çok sayfa, çok dil, düzenli içerik yayını | Kurumsal site kurgusu | Tasarımdan çok bilgi mimarisi ve içerik yönetimi işi |
| Ziyaretçiden çok adımlı veri toplanıyor, hesaplama veya başvuru var | Özel tasarım veya özel yazılım | Form mantığı arayüzün değil, iş kuralının konusu |
Ürün satışı ağırlıklıysa konuyu tasarımdan önce altyapı tarafında çözmek gerekir; stok, ödeme ve kargo akışının tek panelde toplanmasını e-ticaret altyapısı sayfasında anlattık. Vitrinin belirli bir platform üzerinde kurulması gerekiyorsa Shopify tema geliştirme tarafı ayrı bir başlıktır.
Kurumsal web sitesinden farkı nedir?
Bu ikisi sıklıkla aynı şey sanılır, oysa farklı problemleri çözerler. Kurumsal site bir bilgi mimarisi işidir: çok sayıda sayfa, ekip ve kariyer bölümleri, çok dillilik, düzenli yayımlanan içerik ve bunların hepsini kod bilmeden yönetebilecek bir panel. Tasarım burada tutarlılık üretmek için vardır; her sayfa aynı dilin parçası olmalıdır.
Kişiye özel web sitesi ise bir anlatım işidir. Sayfa sayısı az olabilir ama her ekran belirli bir tepkiyi hedefler; animasyon, boşluk kullanımı ve akış sırası kararların merkezindedir. Bir işletmenin ikisine birden ihtiyacı olabilir; o zaman kurumsal iskelet kurulur ve içinden birkaç sayfa özel olarak ele alınır. Kurumsal tarafın kapsamını, sayfa listesini ve çok dillilik kararlarını kurumsal web sitesi sayfasında, karar kriterlerini ise kurumsal web sitesi rehberinde ayrıntılandırdık.
Web sitesi yaptırmak: hangi işi kim yapar
Projelerin gecikme sebebi çoğunlukla tasarım veya kod değildir; kimin neyi getireceğinin baştan yazılmamış olmasıdır. Web sitesi yaptırmak, bir dosya teslim almak değil, birlikte yürütülen bir iştir. Aşağıdaki dağılım standart çalışma şeklimizdir ve teklif aşamasında yazılı hâle getirilir.
| İş | Kim yapar | Not |
|---|---|---|
| Sayfa listesi ve içerik haritası | Birlikte | Tasarımdan önce onaylanır |
| Metin yazımı | Siz veya biz | Kapsama dahil edilebilir; en sık gecikme kalemi budur |
| Marka görselleri ve fotoğraf | Siz | Yoksa stok görsel veya çekim ayrıca planlanır |
| Arayüz tasarımı | Biz | Anahtar sayfalar önce onaylanır |
| Geliştirme ve mobil uyum | Biz | Form, doğrulama ve hata durumları dahil |
| Alan adı ve barındırma | Siz adınıza, kurulumu biz | Hesaplar sizin mülkiyetinizde kalır |
| Ölçümleme kurulumu | Biz | Analitik ve form dönüşümü takibi |
| Yayın sonrası içerik güncelleme | Siz | Panel eğitimi teslimde verilir |
Teklif karşılaştırırken bakılacak asıl yer fiyat satırı değil, bu tablonun karşılığıdır. Aynı rakamı veren iki teklifin biri metin yazımını ve ölçümlemeyi kapsıyor, diğeri kapsamıyor olabilir. Teklif ve sözleşme aşamasında nelere dikkat edileceğini yazılım projesi yaptırmak yazısında madde madde topladık.
Özel tasarım web sitesi fiyatını belirleyen kalemler
Bu sayfada rakam bulamayacaksınız, çünkü kapsamı konuşmadan verilen rakam ya sonradan daralan bir kapsama ya da ek kalemlere dönüşüyor. Bunun yerine fiyatı gerçekten neyin oynattığını yazalım:
- Benzersiz tasarlanan sayfa sayısı. Yirmi sayfalık bir sitede beş farklı kalıp varsa, iş beş sayfalıktır. Fiyatı sayfa adedi değil, farklı kalıp adedi belirler.
- Etkileşim ve animasyon yoğunluğu. Kaydırmaya bağlı geçişler, sürüklenebilir alanlar ve özel imleç davranışları hem tasarım hem test süresini uzatır.
- İçerik yönetiminin derinliği. Yalnızca metin değiştirmekle, bölümleri sürükleyip yeniden sıralamak arasında ciddi bir geliştirme farkı vardır.
- Çok dillilik. İkinci dil yalnızca çeviri değildir; adres yapısı, dil değiştirici, tarih ve sayı biçimleri ve arama motoruna hangi dilin hangi ülkeye ait olduğunu bildiren işaretlemeler de işin parçasıdır.
- Form ve entegrasyon sayısı. Basit iletişim formu ile CRM'e kayıt açan, doğrulama yapan ve otomatik e-posta gönderen bir akış aynı iş değildir.
- İçerik ve görsel üretimi. Metin yazımı, fotoğraf çekimi ve ikon üretimi kapsamdaysa bunlar ayrı kalemlerdir.
- Teslim sonrası bakım. Aylık bakım, düzeltme ve küçük geliştirme paketi ayrı fiyatlanır; sözleşmede süresi ve kapsamı yazılı olmalıdır.
Özel tasarım hız ve arama motoru tarafını bozar mı?
Yaygın endişe şudur: hazır temalar zaten optimize edilmiş gelir, sıfırdan yazılan site geride kalır. Gerçek bunun tersine de işleyebilir. Hazır temalar çok sayıda senaryoyu desteklemek zorunda olduğu için kullanmayacağınız betikleri ve stilleri de yükler; özel geliştirmede sayfaya yalnızca o sayfanın ihtiyacı olan şey girer.
Ancak bu otomatik bir kazanç değildir, sorumluluğun geliştiriciye geçmesidir. Özel tasarım bir projede şu maddelerin teslim kapsamında olması gerekir: anlamlı ve kalıcı adres yapısı, başlık hiyerarşisi, her sayfa için ayrı başlık ve açıklama etiketi, site haritası ve robot dosyası, görsellerin modern formatta ve doğru boyutta üretilmesi, yapısal veri işaretlemesi ve eski siteden geliyorsanız 301 yönlendirme listesi. Bu maddeler sözleşmede yoksa, sitenin teknik olarak temiz çıkacağının garantisi de yoktur.
İçeriği kim günceller
"Her şeyi kendim değiştirebileyim" isteği makul görünür ama uygulamada iki tarafı vardır. Her alanı düzenlenebilir yapmak, altı ay içinde tasarımın bozulmasıyla sonuçlanır; hiçbir alanı açmamak ise her küçük değişiklik için ajansa bağımlılık üretir. Doğru orta yol, düzenli değişen içeriği açmak ve düzeni belirleyen yapıyı kilitli tutmaktır.
- Açılan alanlar: metinler, görseller, blog yazıları, referanslar, ekip, sık sorulan sorular, iletişim bilgileri.
- Kilitli kalan alanlar: bölüm düzeni, tipografi ölçeği, renk paleti, boşluk sistemi.
- Talebe göre açılabilen: ana sayfa bölümlerinin sırası, kampanya şeridi, öne çıkarılan içerikler.
Teslim sonrası: sahiplik ve bağımlılık
Bir web sitesi projesinde en çok sonradan sorun çıkaran konu teknik değil, mülkiyet konusudur. Alan adı kimin adına kayıtlı, barındırma hesabına kim erişiyor, kaynak kod nerede duruyor ve panel yöneticisi kim? Bu dört sorunun cevabı sizde olmalı. Bizim çalışma şeklimizde alan adı ve barındırma sizin adınıza açılır, kaynak kod ve dokümantasyon teslim edilir, yönetici hesabı size verilir.
Bunun anlamı, ileride başka bir ekiple devam etmeye karar verirseniz bunu yapabilmenizdir. Bir ajansla çalışmaya devam etmenin sebebi, işin iyi yürümesi olmalı; dosyalara erişememek değil.
Sık yapılan hatalar
- Tasarımı içerikten önce onaylamak. Metinler hazır olmadan çizilen tasarım, gerçek içerik geldiğinde dağılır. Bu yüzden içerik haritası tasarımdan önce onaylanır.
- Beğeni üzerinden karar vermek. "Bu rengi sevmedim" geri bildirimi işe yaramaz; "buradaki mesaj müşterimin ilk sorusunu cevaplamıyor" işe yarar. Tasarım incelemesini estetik değil, hedef üzerinden yapın.
- Mobili sonraya bırakmak. Ziyaretin büyük bölümü telefondan geliyorsa, masaüstünde iyi duran ama mobilde sıkışan bir tasarım hatalı tasarımdır.
- Eski adresleri yönlendirmeden yayına geçmek. Yenilenen sitelerde trafik düşüşünün en sık sebebi budur ve genellikle aylar sonra fark edilir.
- Yayını bitiş sanmak. Site yayına alındığında iş bitmez; form gönderimlerinin geldiği, hangi sayfada terk edildiği ve hangi içeriğin okunduğu izlenmeye başlar.
- Uygulamayla siteyi karıştırmak. Bazı ihtiyaçlar web sitesiyle değil mobil uygulamayla çözülür; ikisinin hangi durumda tercih edildiğini web sitesi mi mobil uygulama mı yazısında karşılaştırdık.
Kararınız hangi yönde olursa olsun, ilk konuşmada sizden istediğimiz tek şey var: sitenin ziyaretçiye yaptırmasını istediğiniz o tek eylemi tarif edin. Teklif form doldurmak mı, telefon açmak mı, ürün satın almak mı, yoksa sizi ciddiye almasını sağlamak mı? Tasarımın geri kalanı bu cevabın etrafında kurulur.