Arama iyileştirmesi projelerinde altyapılar kabaca iki uca düşer. Bir uçta tamamen açık sistemler vardır; sunucu tarafında istediğinizi yaparsınız. Diğer uçta barındırılan kapalı sistemler vardır; elinizde yalnızca bir JavaScript alanı kalır ve bloğun sayfada nereye oturacağını tema sınıf adlarını tahmin ederek çözersiniz.
T-Soft bu iki ucun arasında durur ve bu ara konum, kurulumun şeklini belirleyen asıl etkendir. T-Soft barındırılan bir altyapıdır — sunucu tarafında kod çalıştıramazsınız — ama tema şablon dosyalarına panel üzerinden erişim verir. Bu yazı, o farkın aramada nasıl kullanıldığını ve T-Soft'a özgü diğer kararları anlatıyor.
Şablon erişimi aramada ne kazandırıyor?
Kapalı sistemlerde arama kurulumunun en kırılgan tarafı, hangi elemana tutunulacağıdır. Arama kutusunun sınıf adı temadan temaya değişir; sabit bir seçiciye gömülü çözüm mağaza tema değiştirdiğinde sessizce çalışmaz hale gelir. Bu yüzden o sistemlerde devralınacak eleman mağaza bazında ayar olarak tutulmak zorundadır.
T-Soft'ta bu belirsizlik yoktur. Arama kutusunun ve sonuç listesinin sayfada nereye oturacağı tahmin edilerek değil, doğrudan şablona yerleştirilerek belirlenir. Somut sonuçları:
- Sonuç bloğu tam olarak istenen yere gelir; kaydırma ve konumlandırma hilelerine gerek kalmaz.
- Tema sınıf adı değişse bile kurulum kırılmaz, çünkü sınıf adına bağlı değildir.
- Sayfa açılışında blok için yer ayrılabilir; içerik yüklenirken sayfanın zıplaması (layout shift) önlenir.
Tema güncellemesi riski ve azaltma yolu
Şablona eklenen kodun bir maliyeti var: tema baştan güncellendiğinde bu ekleme etkilenebilir. Riski azaltmanın basit ve etkili yolu, şablona yalnızca tek satırlık bir çağrı bırakmaktır. Mantığın tamamı dışarıdan yüklenen dosyada durur.
Böylece güncelleme sonrası yapılacak iş, tek bir satırı geri koymaktan ibaret olur. Şablona yüzlerce satır kod dağıtılmış bir kurulumda ise güncelleme, kurulumun baştan yapılması demektir.
Katalog senkronu
Arama ancak gördüğü ürünü bulabilir. T-Soft tarafında katalog, platformun API'si üzerinden çekilir: ürün adı, açıklama, kategori, marka, stok kodu, barkod, fiyat ve stok durumu.
Bunların birlikte alınması önemlidir. Yalnızca ürün adı üzerinden çalışan bir arama, müşterinin kategoriyle veya markayla aradığı ürünleri kaçırır ve bu kayıp sessizdir — arama "çalışıyor" görünür, yalnızca bazı sorgular boş döner.
Senkron kurulduktan sonra tek bir doğrulama adımı şarttır: çekilen ürün sayısı, panelde görünen ürün sayısıyla karşılaştırılmalıdır. Eşleşmiyorsa sorun arama algoritmasında değil senkrondadır. Bu kontrol atlandığında, aslında veri eksikliğinden kaynaklanan bir sorunu algoritmada aramak günler alabilir.
Bir arama sorununu incelemeye her zaman "kaç ürün senkronlandı" sorusuyla başlayın.
Aramanın üç katmanı
Katalog hazır olduktan sonraki kısım platformdan bağımsızdır ama sonucu doğrudan belirler. Üç katman, müşterinin üç farklı davranışını karşılar.
Birinci katman: harf benzerliği
Kelime eşleşmesine dayanan aramaların ortak sınırı yazım hatasıdır. Müşteri ürün adını duyduğu gibi yazar; markalar çoğunlukla yabancı kelimelerdir ve bir harf kolayca kayar. Kelimenin başı doğru yazıldığında sonuç gelir, ortası yanlış yazıldığında gelmez.
Bunun neden ciddi olduğunu vurgulamak gerekir: arama kutusunu kullanan ziyaretçi, kataloğa göz atan ziyaretçiden farklıdır. Ne istediğini bilir ve yazacak kadar da ister. Sıfır sonuç, sıradan bir boş sayfa değil, en yüksek satın alma niyetli trafiğin kaybedildiği yerdir.
Çözüm, kelimeleri bütün olarak değil üçer harflik parçalara bölüp örtüşmeye bakmaktır. Kritik ayrıntı, karşılaştırmanın ürün adının tamamıyla değil eşleşen bölümüyle yapılmasıdır: uzun ürün adlarında (marka + model + hacim + tip) tüm dizgiyle karşılaştırma kısa sorguyu düşük puana iter ve doğru ürün elenir.
İkinci katman: kategori ve marka ağırlığı
Yazım hatası toleransı açıldığında yeni bir sorun doğar ve bu ilkinden daha sinsidir: arama artık sonuç bulur, ama alakasız sonuçları da getirir. Bir yazım hatası, kataloğun büyük bölümünde geçen yaygın bir kategori adına benzediğinde arama sessizce bir kategori taramasına dönüşür; ziyaretçi tek ürün ararken karşısına onlarca ürün çıkar.
Akla gelen ilk çözüm sabit bir eşiktir. Sorun, o değerin tek bir mağazanın verisine bakılarak seçilmiş olmasıdır; farklı bir katalogda ya çok gevşek ya çok katı kalır ve her müşteride yeniden ayar gerekir.
Daha sağlam yol, her terimin kataloğun ne kadarında geçtiğine göre ağırlıklandırılmasıdır. Tek üründe geçen bir marka tam ağırlık alır; kataloğun yarısında geçen bir kategori adının ağırlığı belirgin düşer. Ağırlıklar kataloğun kendisinden hesaplandığı için yeni mağazada elle ayar gerekmez.
Alan ağırlıkları (ürün adı > kategori > açıklama) ise veriye değil anlama dayanır: ürün adıyla eşleşmek her mağazada açıklamayla eşleşmekten güçlü bir sinyaldir.
Üçüncü katman: anlam — yalnızca gerektiğinde
Bazı ziyaretçiler ürün adını hiç bilmez, ne aradığını tarif eder: "kışın giyilecek kalın mont", "hediyelik kutulu set". Bu sorgularda harf benzerliği işe yaramaz çünkü eşleşecek bir ürün adı yoktur.
Anlam tabanlı arama güçlüdür ama iki maliyeti vardır: her sorgu için dış bir servise gidiş-dönüş ve bunun ücreti. Arama her tuş vuruşunda çalıştığına göre her sorguda bu katmana gitmek hem yavaş hem pahalıdır. Doğru kurgu katmanları sırayla kullanmaktır: harf benzerliği yeterli sonuç verdiğinde anlam katmanına hiç gidilmez; yalnızca sonuç yetersiz kaldığında ya da sorgu tarif edici olduğunda devreye girer.
Sonuç sayfası ve stok görünürlüğü
Öneri listesi iyileştirildiğinde iş yarım kalır: Enter'a basan ziyaretçi mağazanın arama sonuç sayfasına gider ve orada yine varsayılan sıralamayı görür. Bu sayfa da devralınmalıdır. Şablon erişimi burada da avantaj sağlar: liste, sayfanın istenen yerine doğrudan yerleştirilir.
Sayfanın tam bir sonuç sayfası olması gerekir — ürün adı, fiyat, indirim oranı, ürüne gitme; sıralama menüsü, filtreler ve sütun sayısı seçimi. Yalnızca görsel dizen bir ızgara, devraldığınız sayfayı mağazanın kendi sayfasından geriye götürür.
Stok konusunda ise tükenen ürünü aramadan tamamen gizlemek, o ürünü arayan müşteriyi sıfır sonuçla karşılar. Daha iyisi ürünü listede tutup açıkça "tükendi" olarak işaretlemek ve mümkünse stok geldiğinde haber verme seçeneği sunmaktır; böylece hem sıfır sonuç önlenir hem yüksek niyetli müşteri kaydedilir.
Sıfır sonuç yerine öneri
Bütün katmanlara rağmen sonuç bulunamayan sorgular olacaktır. "Sonuç bulunamadı" yazıp durmak ziyaretçiyi çıkışa yönlendirmektir; bunun yerine kataloğun kendi kelime dağarcığından en yakın karşılık önerilebilir.
Önerinin işe yaraması için görünür olması gerekir: arama kutusunun hemen altında, yazılan metinden büyük puntoda, masaüstünde Tab tuşuyla kabul edilebilir ve mobilde dokunulabilir. Sayfanın dibinde küçük bir not olarak duran öneri, görülmediği için yok sayılır.
Neyi ölçmeli?
| Ölçüm | Neden önemli |
|---|---|
| Sıfır sonuç oranı | Doğrudan kaybedilen nitelikli trafik; iyileştirmenin en net göstergesi. |
| Arama sonrası tıklama oranı | Sonuç geliyor ama doğru mu? Düşükse sıralama alakasız demektir. |
| Arama yapanların dönüşüm oranı | Genelde site ortalamasının belirgin üstündedir; fark aramanın değerini gösterir. |
| En çok aranan sıfır sonuçlu terimler | Hem arama ayarı hem katalog için yol gösterir: talep var, ürün yok. |
Son satır çoğu zaman en değerlisidir. Sürekli aranıp bulunamayan bir terim, bir arama sorunu olmayabilir — kataloğunuzda gerçekten eksik olan bir ürünün habercisi olabilir.
Özet
T-Soft'un ara konumu arama kurulumunda somut bir avantaja dönüşür: şablon erişimi sayesinde arama kutusunun ve sonuç listesinin yeri tahmin edilmez, doğrudan belirlenir. Tema sınıf adlarına bağımlılık ortadan kalkar ve kurulum tema değişimlerine karşı dayanıklı olur.
Bu avantajın bedeli tema güncellemesi riskidir ve şablona yalnızca tek satırlık çağrı bırakılarak neredeyse tamamen ortadan kaldırılabilir. Geri kalan iş — eksiksiz katalog senkronu ve üç katmanlı eşleştirme — platformdan bağımsızdır ama sonucu belirleyen asıl kısım orasıdır.